Η εκδήλωση διοργανώθηκε ταυτόχρονα σε Κρήτη και Κεντρική Μακεδονία απο το Πολυτεχνείο Κρήτης (TUC) και το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών & Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) σε συνεργασία με το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συγχρηματοδοτούμενου έργου Plan4COLD (LIFE23-CET-Plan4Cold).
Κεντρικές Θεματικές & Ομιλητές:
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν εξειδικευμένες εισηγήσεις που κάλυψαν όλο το φάσμα της ενεργειακής μετάβασης στους κρίσιμους τομείς της τοπικής οικονομίας με ιδιαίτερη αναφορά στα παρακάτω θέματα:
- Ευρωπαϊκό & Θεσμικό Πλαίσιο για τη Θέρμανση & Ψύξη με έμφαση στην εφαρμογή του Άρθρου 25 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/1791 (EED) για την Ενεργειακή Απόδοση.
- Ενεργειακή Αναβάθμιση στον Τουρισμό & τον Οικιακό Τομέα: Τεχνολογίες αιχμής, αντλίες θερμότητας, ηλιοθερμικά συστήματα και εφαρμογές εξοικονόμησης ενέργειας σε ξενοδοχειακές μονάδες, τουριστικά καταλύματα και κατοικίες.
- Βιώσιμες Εφαρμογές στον Πρωτογενή Τομέα & την Αγροτική ΠαραγωγήΚαινοτόμες λύσεις θέρμανσης και ψύξης για θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις, αγροτοδιατροφικές μονάδες και μεταποίηση.
Εισηγητές ήταν εκπρόσωποι του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών & Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) και της Ομάδας Έργου του Πολυτεχνείου Κρήτης (TUC) και προσκελημένοι Ομιλητές εκπρόσωποι φορέων που πρόκειται να αποτελέσουν μέλη της Τοπικής Κοινότητας Πρακτικής και να συμβάλουν με την εμπειρογνωμοσύνη τους στην τελική διαμόρφωση των Τοπικών Σχεδίων Βιώσιμης Ψύξης και Θέρμανσης :
- Μαρία Αποστολάκη — Προϊστάμενη Τμήματος για τον Μετριασμό και την Ενεργειακή Απόδοση, Διεύθυνση Κλιματικής Αλλαγής Περιφέρεια Κρήτης
- Χρυσάνθη Κισκίνη – Δ/ντρια Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας
- Γιώργος Μιχελάκης — Αντιπρόεδρος Περιφερειακού Τμήματος Χανίων Πανελλήνιου Συλλόγου Διπλωματούχων Μηχανολόγων – Ηλεκτρολόγων Μηχανικών
- Νικολέτα Γκολφινοπούλου — Εκπρόσωπος ΓΕΩΤΕΕ - Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης Δήμου Ρεθύμνης
- Αντώνης Μαυρομάτης — Αν. Γραμματέας Ένωσης Ξενοδόχων Χανίων
Τη συζήτηση συντόνισε ο Επίκουρος Καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης και Επιστημονικός Υπεύθυνος του Έργου, Βαρουχάκης Εμμανουήλ.
Η συνάντηση ξεκίνησε με τον επίσημο χαιρετισμό του Αντιπεριφερειάρχη Χανίων, κου Ν. Καλογερή, υπεύθυνου για θέματα ενέργειας ο οποίος καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς όλους τους συμμετέχοντες για την ενεργή συμβολή τους.
Στο πρώτο μέρος της ημερίδας παρουσιάστηκε αναλυτικά το ευρωπαϊκό και νομοθετικό πλαίσιο, με ιδιαίτερη έμφαση στο Άρθρο 25 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Αποδοτικότητα. Τα βασικά σημεία που αναλύθηκαν περιλαμβάνουν:
Στόχοι του Έργου: Το Plan4COLD εστιάζει στην κατάρτιση τοπικών σχεδίων για τη βιώσιμη θέρμανση και ψύξη σε δήμους της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας. Για τον σκοπό αυτό, αναπτύσσεται μια ολοκληρωμένη μεθοδολογία, καθώς και μια χρηστική εργαλειοθήκη και εκπαιδευτικό υλικό για τα στελέχη της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Τοπικές Κοινότητες Πρακτικής: Πρόκειται για δυναμικές ομάδες συνεργασίας και διαβούλευσης από φορείς της τοπικής κοινωνίας (επιμελητήρια, ενώσεις, περιφέρειες). Στόχος τους είναι ο εντοπισμός των τοπικών προκλήσεων, η ανάδειξη ρεαλιστικών λύσεων και, τελικά, η επίσημη θεσμική αποδοχή των σχεδίων από τους δήμους.
Θεσμικές Εκκρεμότητες & Εμπόδια: Υπογραμμίστηκε ότι η σχετική ευρωπαϊκή οδηγία δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί πλήρως στην ελληνική νομοθεσία. Η καθυστέρηση αυτή δυσχεραίνει τη συλλογή των απαραίτητων ενεργειακών δεδομένων για τον σωστό σχεδιασμό των δήμων.
Ενεργειακή Φτώχεια: Τονίστηκε η επιτακτική ανάγκη για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών, θέτοντας ως άμεση προτεραιότητα τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
Ο ρόλος του Κτηριακού Τομέα στην Ενεργειακή Μετάβαση: Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία του κτηριακού τομέα, καθώς τα κτήρια αποτελούν μεγάλους καταναλωτές ενέργειας, αγγίζοντας το 40% σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η ενεργειακή τους αναβάθμιση προσφέρει άμεσα και μετρήσιμα αποτελέσματα, με τον ευρύτερο δημόσιο τομέα να οφείλει να πρωτοστατεί, εφαρμόζοντας πρώτος τις βιώσιμες στρατηγικές.
Σε περιφερειακό επίπεδο, παρουσιάστηκαν σημαντικές πρωτοβουλίες και καινοτόμες τεχνολογίες:
Εμβληματικά Χρηματοδοτούμενα Έργα: Προγράμματα που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση ενεργοβόρων δημόσιων κτηρίων (νοσοκομεία, κέντρα υγείας), τον εκσυγχρονισμό του δημοτικού οδοφωτισμού και την ίδρυση ενεργειακών κοινοτήτων για την κάλυψη των αναγκών του αγροτικού τομέα.
Ψηφιακά Εργαλεία: Η πιλοτική εφαρμογή του «διαβατηρίου ανακαίνισης κτηρίων», μιας ψηφιακής πλατφόρμας που καταγράφει την υφιστάμενη κατάσταση και προτείνει σταδιακά βήματα με τελικό στόχο τις μηδενικές εκπομπές άνθρακα.
Νέες Τεχνολογίες (Τηλεθέρμανση / Τηλεψύξη): Παρουσιάστηκε ένα νέο ευρωπαϊκό έργο που μελετά τη μετατροπή της απορριπτόμενης θερμότητας από βιομηχανικές διεργασίες σε ενεργειακό πόρο για δίκτυα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες των νότιων περιοχών που απαιτούν αυξημένη ψύξη.
Κοινωνικοοικονομικές Προκλήσεις: Επισημάνθηκε η οικονομική αδυναμία αρκετών νοικοκυριών να καλύψουν την ιδία συμμετοχή σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα αναβάθμισης.
Έλλειμμα Τεχνικού Δυναμικού: Καταγράφεται σοβαρή έλλειψη εξειδικευμένων μηχανικών και τεχνικών συνεργείων. Προτάθηκε ο επανασχεδιασμός των πανεπιστημιακών προγραμμάτων σπουδών και η διοργάνωση σεμιναρίων για την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων.
Τουριστικός & Ξενοδοχειακός Τομέας: Το ενεργειακό κόστος αποτελεί το 15-25% των λειτουργικών εξόδων των ξενοδοχείων. Προτάθηκαν λύσεις (θερμοπροσόψεις, κουφώματα, αποδοτικότερος κλιματισμός) και τονίστηκε η ανάγκη εκπαίδευσης προσωπικού και επισκεπτών. Παράλληλα, αναφέρθηκε η νέα υποχρέωση των ομίλων (2025–2030) για πιστοποίηση μείωσης του ανθρακικού αποτυπώματος.
Αγροτικός Τομέας: Ο εκσυγχρονισμός του πρωτογενούς τομέα με αυτοματισμούς έχει αυξήσει την κατανάλωση ενέργειας, συμπαρασύροντας το κόστος παραγωγής. Προτάθηκε η ενημέρωση των αγροτών και η διασύνδεση ενέργειας-νερού, όπως η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γεωτρήσεις.
Έξυπνη Διαχείριση Ενέργειας: Υπογραμμίστηκε η ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους στο κτηριακό απόθεμα και προτάθηκε η υποχρεωτική ανάκτηση ενέργειας από τον κλιματισμό. Επιπλέον, τονίστηκε η σημασία των «ψηφιακών διδύμων» (digital twins) και των έξυπνων συστημάτων που προσαρμόζουν αυτόματα την ψύξη και την αποθήκευση ενέργειας βάσει των διακυμάνσεων των τιμών του δικτύου.
Κοινό Όραμα για το Μέλλον: Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με τη σύνοψη των βασικών συμπερασμάτων. Κοινός στόχος όλων των εταίρων είναι η δημιουργία ενός πρακτικού οδηγού και ενός εφαρμόσιμου σχεδίου δράσης, ώστε οι δήμοι να είναι πλήρως προετοιμασμένοι απέναντι στις επερχόμενες ευρωπαϊκές οδηγίες. Όλες οι πολύτιμες παρεμβάσεις των ομιλητών θα ενσωματωθούν στο τελικό κείμενο πολιτικής (policy paper) του έργου. Η συνεδρία έκλεισε με την κοινή διαπίστωση ότι το «κλειδί» για την επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης είναι η πολυεπίπεδη συνεργασία μεταξύ του δημόσιου τομέα, της αγοράς, της κοινωνίας των πολιτών και των ερευνητικών ιδρυμάτων.
Ακολούθησε το 1ο διαδραστικό Εργαστήριο Αανάπτυξης Ικανοτήτων & ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των Δήμων όπου οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να θέσουν ερωτήματα, να αποτυπώσουν τις ιδιαίτερες ενεργειακές ανάγκες της περιοχής των Χανίων και της Κρήτης και να συζητήσουν τις προοπτικές χρηματοδότησης βιώσιμων τοπικών σχεδίων.